Ongefundamentalisme

Stelt u zich eens voor. Een man heeft zich net geïnstalleerd in zijn luie stoel met de benen gestrekt op het uitschuifbare paneel, de afstandbediening van de televisie in zijn linker hand en een flesje bier in de rechter, als de telefoon rinkelt. Het is vijf over vijf. Hij gromt terwijl hij zich bedenkt dat er maar één iemand is die op dit tijdstip belt. De gedachte aan een kleine financiële vergoeding die de beller hem toe zal kennen doet hem met een pijnlijke grimas overeind komen. Elke aanvulling op zijn magere arbeidsongeschiktheidsuitkering is tenslotte welkom. Krom als een reumapatiënt strompelt hij naar de telefoon. Zijn rug doet verrekte pijn, had ie maar niet twee volle boodschappentassen moeten dragen van de kassa naar de auto.

De vrouw aan de andere kant van de lijn heeft een prettige stem met een beschaafd accent. “Vindt u de Islam bedreigend?” vraagt ze zo neutraal mogelijk.

De man denkt even na. Zag hij net niet een stel van die Marokkaanse kutjochies hangen in een dooie hoek van het winkelcentrum? Die waren vast weinig goeds van plan, met hun donkere ogen en mislukte snorretjes. En dan heb je nog die terroristen, en die Palestijnen, en die Tamil Tijgers. Nee, die Islam is geen lekkere jongen.

“Ja, dat vind ik wel.” antwoordt hij, en hij neemt een slok bier.

“Dank u wel voor uw medewerking. Een fijne dag nog.” De vrouw hangt weer op.

Vier op de vijf Nederlanders vinden de Islam bedreigend.

Stelt u zich eens voor. Een man heeft zich net geïnstalleerd achter zijn laptop op de keukentafel, de muis in zijn rechter hand en een kop koffie in de linker, als de telefoon rinkelt. Hoopvol kijkt hij naar zijn vrouw, die in haar luie stoel naar haar soap op televisie kijkt in een trance waar menig Tibetaanse monnik jaloers op zou zijn. Het is vijf over vijf. Wie zou er nou bellen anders dan zo’n vervelend persoon die je een gratis hypotheekadvies wilt geven? Met moeite rukt hij zijn ogen los van het computerscherm en loopt naar de telefoon.

De vrouw aan de andere kant van de lijn heeft een prettige stem met een beschaafd accent.

“Heeft u nog vertrouwen in de rechtspraak in Nederland?” vraagt ze zo neutraal mogelijk.

De man denkt even na. Had hij niet ergens gelezen dat Maurice de Hond de veroordeelde voor de Puttense balpenmoord alsnog vrij had gekregen omdat het bewijs niet deugde? En gisteravond was nog op het nieuws dat die rare kerel die drie meisjes had verkracht en eentje vermoord ‘slechts’ zes jaar cel kreeg, met TBS. Zes jaar, dat is natuurlijk veel te weinig voor zo’n bruut.

“Nee, niet echt nee.” antwoordt hij.

”Dank u wel voor uw medewerking. Prettige dag nog meneer.” zegt de vrouw, en ze hangt op.

De helft van de Nederlandse bevolking heeft geen vertrouwen in de rechtstaat.

Waarom is de mening van de gemiddelde Nederlander tegenwoordig zoveel waard? Vooraanstaande opiniemakers en mediageile politici hebben hun mond vol van percentages en willen op grond van onze mening het beleid veranderen. Maar deze mensen verwarren feiten met meningen. Het mag dan een feit zijn dat een aanzienlijk percentage van de Nederlandse bevolking de Islam bedreigend en de rechtspraak onbetrouwbaar vindt, maar dat wil nog niet zeggen dat de Islam en de rechtspraak dat dus ook zijn. Je zou denken dat je meer gegevens nodig hebt om dat te kunnen beantwoorden. Hoeveel doden zijn er door Islamitisch geweld in Nederland gevallen? Hoe vaak kleunen rechters eigenlijk mis?

Dat de vragen zelf op honderd verschillende manieren te interpreten zijn, nemen we gemakshalve even voor lief. De geënquêteerden hebben immers geen enkele moeite een antwoord te geven, en de toehoorders slikken de uitkomst als zoete koekjes. Hoe kan dat?

Het kan, omdat we de vragen al kennen. "Is de Islam bedreigend?" zingt als de nieuwe zomerhit 2007 rond in ons hoofd, aangezwengeld door de marketing machine van de kijkcijfer beluste media. Het is maar goed dat diezelfde media ons ook weer verlost van dat irritante deuntje. Met suggestieve reportages en opgepimpte nieuwsbulletins worden de antwoorden in hapklare brokken opgediend.

Zo spelen Fons en John een spelletje met ons, gedreven door de onstilbare honger van hun uit de hand gelopen ego. Talpa geeft ons de kruistocht van Maurice de Hond voor de onschuldige tuinman, inclusief pianomuziek van Chopin en treurige coniferen op de achtergrond. RTL toont tegelijkertijd het succesverhaal van een gereïntegreerde pedofiel die na tien jaar TBS nu met veel plezier een kinderdagverblijf runt.

De volgende dag gooien we er een enquête achteraan die het vertrouwen in de rechtspraak peilt, en zie: John heeft vandaag gewonnen. Volgende keer beter, Fons.

Even serieus nu.

Zolang de lacunes in het onderwijs over maatschappelijke vorming niet worden opgevuld, blijft het gros van de mensen verstoken van de kennis en kunde die nodig is voor het vormen van een gefundeerde mening. De middelmaat wordt geregeerd door de mening die de media aan hen opdient. En als mensen vervolgens menen dat het beleid in Nederland hierop moet worden getoetst, dan word ik een beetje nerveus. Daar waar men zo bang is voor fundamentalisme, ben ik veel banger voor ongefundamentalisme.