Gestaag neemt de publieke verontwaardiging toe over het
gedrag van een ander deel van datzelfde publiek. Overvolle stranden, kolonnes
bejaarden op straat, hossende menigtes in de kroeg. Terwijl in Brabant de
zorgverleners op hun tanden lopen en zelfs incapabele oudgedienden zoals ik
mogelijk gerekruteerd gaan worden, geniet men in andere delen van het land van
de zon en de zee aan vrije tijd.
Ondertussen vliegen de meningen over het coronavirus en de
aanpak van de regering als besmettelijke aerosolen door de ether. Men wantrouwt
de informatie van het RIVM en trekt de adviezen van de experts in twijfel,
wijzend naar andere landen en vooral naar zichzelf. Want iedereen weet het
inmiddels beter, iedereen is ineens viroloog.
Daarentegen worden de plaatjes die het nut en het effect van
social distancing weergeven steeds simpeler, steeds duidelijker, zelfs
een aap zou ze moeten kunnen begrijpen. Wie zich er nog steeds niet aan houdt, kan in elk geval geen
onwetendheid claimen.
Ik snap het wel, dat tegendraadse gedrag. Ik betrap mij er
zelf ook op. Zolang je niet ziek bent en niet als hulpverlener elke minuut van
de dag wordt geconfronteerd met het virus, neem je de hele situatie net iets
minder serieus. Zolang je baan niet op de tocht staat, heb je in feite betaald
verlof. Zolang je gezond van lijf en leden bent, loop je nauwelijks meer risico
dan bij een gewone griep. Dan kun je toch best even gaan wandelen op het
strand?
Stel je eens voor dat je het gedrag van de mens langs een
sociale meetlat kan leggen. Nul is met niemand rekening houden behalve met jezelf,
tien is met iedereen rekening houden behalve met jezelf. Van egoïstisch naar
altruïstisch, zeg maar. Ieder mens beweegt zich voortdurend op die schaal heen
en weer, afhankelijk van het onderwerp en talloze andere factoren.
Maar het zou zomaar kunnen dat veel mensen wel rond een
bepaald cijfer blijven hangen, met een bandbreedte van 2 of 3 punten. De ene
mens denkt nou eenmaal meer aan zichzelf, de ander meer aan anderen. De een stemt rechts, de ander links. De een gaat meer vliegen, de ander minder
vlees eten. Hoeveel wil jij van jouw rijkdom inleveren om de armoede te
bestrijden? Hoeveel neem jij van een ander aan, ook al strookt het niet met jouw
eigen mening? Hoe bereid ben jij om thuis te blijven nu een virus door het land
waart? Het zijn allemaal acties waar je zelf in eerste instantie
vooral last van lijkt te hebben en die een grootschalig, nauwelijks direct
tastbaar effect beogen.
Zo niet nu. Nu is
het pijnlijk duidelijk wie er de dupe zijn van het asociale gedrag. Namelijk de
zorgverleners. De mensen die zichzelf op offeren om anderen te helpen. Zij raken overwerkt
door de enorme toestroom van deels onvoorzichtige mensen. Zij worden zoveel blootgesteld aan het virus dat ze disproportioneel meer
risico lopen. En dat terwijl zij alleen maar iemand anders willen helpen, ongeacht of die persoon zich aan social distancing heeft gehouden of niet. Hoeveel is het dan
gevraagd om rekening met hén te houden?
Ik weet dat ik veel te idealistisch ben, omdat ik nog steeds
hoop en geloof dat álle mensen een paar punten op de sociale meetlat
omhoog kunnen bewegen en daarmee de wereld zoveel plezierig wordt voor alles en
iedereen op deze planeet. Maar alle kleine beetjes helpen en wie weet, opent
deze crisis en ons gedrag bij sommigen de ogen. En in de tussentijd: blijf
thuis!
